دکترا و کرایه ماشین؛ روایت پگاه نیشابوری از سرخوردگی قشر نخبه دانشگاهی در پشت ویترین آموزش عالی.

در شرایطی که نظام آموزشی کشور سالانه هزاران دانشجوی دکترا تربیت می کند و اساتید حق التدریس بیش از ۵۰ درصد از کادر تدریس دانشگاهها را تشکیل داده و حدود ۵۰ درصد از بار آموزشی را بر دوش می کشند، پگاه نیشابوری، نایب رییس کانون انجمنهای صنفی اساتید حق التدریس دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور و رییس انجمن صنفی اساتید حق التدریس دانشگاههای استان کرمانشاه، در گفت وگویی صریح با مهتاب اژدری، خبرنگار پایگاه خبری موج نو نیوز، از فروپاشی باور نخبگان به کارآمدی تحصیلات عالی در ایران خبر داد و وضعیت این قشر را «اسفناک» و «تحقیرآمیز» توصیف کرد.

رخداد عجیب در نظام علمی؛ وقتی دکترا بهانه بیکاری می شود.
پگاه نیشابوری با اشاره به ناباورانه ترین پدیده سالهای اخیر، گفت: «در کجای جهان مشاهده می‌شود که فردی با بالاترین مدرک تحصیلی، یعنی دکترای تخصصی، پس از صرف سالها عمر و هزینه، به این باور برسد که تحصیلاتش هیچ ارزش مادی و معنوی نداشته و در نهایت برای امرار معاش مجبور به روی آوردن به مشاغل آزاد غیرمرتبط شود؟ متأسفانه امروز در کشور ما، مدرک دکترا دیگر رمز موفقیت نیست و این بی ارزش شدن تحصیلات، تلخ ترین هشداری است که می‌توان به آینده علمی کشور داد.

وی با اشاره به تناقض آشکار در محیط های آکادمیک افزود: «چگونه می‌توان از یک استاد حق‌التدریس انتظار داشت که دانشجویان را به تلاش و درس خواندن تشویق کند، در حالی که خود او از نتیجه زحمات علمی‌اش نه تنها بهره‌ای نبرده، بلکه در عمل با فقر معیشتی دست و پنجه نرم می‌کند؟ جالبتر اینکه برخی مدیران دانشگاهی صراحتاً از اساتید می‌خواهند که در کلاسهای درس از بیکاری و وضعیت تأسفبار خود سخنی به میان نیاورند، گویی می‌توان واقعیتِ تلخِ یک جامعه نخبگانیِ سرخورده را از چشم دانشجویان پنهان کرد!
ریشه بحران کجاست؟
به گزارش خبرنگار ما، نیشابوری که خود سال‌ها در خط مقدم تدریس و سپس در جایگاه صنفی پیگیر حقوق این قشر بوده، ریشه اصلی این بحران را نه در کم توانی نخبگان، بلکه در «سو مدیریتِ جذب دانشجو» می‌داند و تأکید کرد: «سیاستهای غلط در جذب بی رویه دانشجو بدون در نظر گرفتن نیازهای بازار کار و آینده شغلی، دانشگاه را به کارخانه تولید مدرک تبدیل کرده است. حالا فارغ التحصیلان دکترا به صفی از بیکاران تحصیلکرده بدل شده‌اند.
جزئیات تکان دهنده از زندگی کاری اساتید حق‌التدریس از زبان پگاه نیشابوری:
اژدری با بررسی مستندات و اظهارات این مقام صنفی، به معضلات ساختاری و عجیب اقتصادی در زندگی کاری اساتید حق‌التدریس دست یافته است که هر کدام به تنهایی می تواند اعتبار نظام آموزشی را به چالش بکشد.

۲.محرومیت کامل از ساده‌ترین امکانات رفاهی و بیمه.
پگاه نیشابوری در ادامه با انتقاد از تبعیض آشکار میان اساتید هیأت علمی و حق‌التدریس، خاطرنشان کرد که قشر حق‌التدریس از هر گونه امکانات رفاهی، عیدی، سنوات و حتی بن کارگری بی بهره است. اما تلخ تر از آن، موضوع بیمه است. دانشگاهها نه تنها حق بیمه این اساتید را پرداخت نمی‌کنند، بلکه در برخی موارد گزارش شده که با اساتیدِ خواهانِ بیمه، به سادگی قطع همکاری می‌کنند. وی تصریح کرد که در قانون تأمین اجتماعی، تکلیف کارفرما روشن است، اما گویی دانشگاهها خود را مصون از این قوانین می‌دانند و برای فرار از پرداخت حق بیمه، نیروهای متخصص را از محیط علمی طرد می‌کنند

۱.حقوقی که حتی از کرایه تاکسی کمتر است.
نایب رییس کانون با اشاره به آخرین وضعیت معیشتی اساتید حق‌التدریس اعلام کرد که آنها با بالاترین مدرک تخصصی، به ازای هر ساعت تدریس، مبلغی بین ۴۰ هزار تا ۱۱۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. وی تأکید کرد که حتی منابع معتبر حاکی از آن است که پایه دریافتی برخی اساتید از ۳۰ هزار تومان آغاز می‌شود. این مبلغ که حتی از حداقل دستمزد کارگران در برخی صنایع نیز کمتر است، نه تنها سالانه افزایش نمی‌یابد، بلکه مشمول کسورات مالیاتی ۱۰ درصدی نیز می‌شود! آن هم مالیاتی بر حقوقی که به صراحت به خط فقر معیشتی نزدیکتر است تا به یک درآمد دانشگاهی. به گفته این مقام صنفی، در اقدامی کم سابقه، گاهی این مبالغ ناچیز آنقدر با تأخیر چند ماهه پرداخت می‌شود که استاد عملاً از دریافت آن منصرف شده و قید زحمات علمی خود را میزند.

۳.انتخاب سلیقه ایِ واحدها؛ تحقیر یک استاد در برابر دانشجو یکی دیگر از معضلات اساسی که به گفته نیشابوری، جایگاه علمی اساتید را به شدت تخریب کرده، سازوکار سلیقه‌ای و غیرشفاف در تخصیص واحدهای درسی است. این مقام صنفی هشدار داد که با دخالتهای بیش از حد مدیران دانشگاهی و فقدان آیین نامه شفاف، استادی که سالها سابقه تدریس دارد، هر ترم باید نگران باشد که آیا به او واحد تدریسی می‌دهند یا خیر. این رویه، جایگاه شغلی و اعتبار علمی استاد را در نگاه دانشجویان به شدت خدشه‌دار کرده و عملاً هویت سازمانی این قشر زحمتکش را نابود کرده است.

خطر فروپاشی انگیزه تحصیلی در نسل جدید:
بخش پایانی اظهارات پگاه نیشابوری حاوی هشداری جدی برای آینده علمی کشور بود. وی تصریح کرد: «اگر سرمایه های علمی کشور در این وضعیت رها شوند و نظام دانشگاهی همچنان به اساتید حق‌التدریس با نگاه نیروی ارزان‌قیمت و یک‌بارمصرف بنگرد، باید منتظر نسلی از دانشجویان باشیم که دیگر باوری به درس و علم ندارند. وقتی دانشجو ببیند استادِ دکترای او برای دریافت حق الزحمه‌ای ناچیز ماه‌ها در انتظار می‌ماند، این پرسش برایش مطرح می‌شود که اگر علم به این روز افتاده، زحمت تحصیل دیگر برای چیست؟»
درخواست فوری برای نجات نظام آموزشی :
نایب رییس کانون انجمن های صنفی اساتید حق التدریس دانشگاه های کشور با ارائه درخواستهای مشخص از مسئولان وزارت علوم، سازمان برنامه و بودجه و مجلس شورای اسلامی، خواستار اقدام فوری شد:

۱.ساماندهی فوری نظام پرداخت حق‌الزحمه و افزایش قابل توجه آن متناسب با تورم و جایگاه علمی استادان.
۲.الزام دانشگاهها به پرداخت کامل حق بیمه اساتید حق‌التدریس و جلوگیری از قطع همکاری به بهانه پرداخت بیمه.
۳.تدوین آیین نامه شفاف برای تخصیص واحدها و ایجاد امنیت شغلی حداقلی برای این قشر.
۴.بازنگری اساسی در سیاست جذب دانشجو برای جلوگیری از تولید انبوه نخبگان بیکار.
این فعال صنفی تأکید کرد که اساتید حق‌التدریس با وجود همه این بی مهری‌ها، تنها به عشق تدریس در دانشگاه باقی مانده‌اند، اما ادامه این روند نه تنها به حذف تدریجی آنها، بلکه به فروپاشی بنیان‌های علمی کشور خواهد انجامید و روزی فرا خواهد رسید که نه استادی برای تدریس باقی می ماند و نه دانشجویی برای تحصیل.
«نیشابوری ، ضمن قدردانی از موج نو نیوز بابت انعکاس دغدغه‌های اساتید حق التدریس، ابراز امیدواری کرد که انتشار این مطالبات، زمینه‌ساز توجه جدی نهادهای مسئول به این قشر تحصیلکرده و رفع مشکلات آنان شود.»