مصاحبه اختصاصی موجنو نیوز:چرا شفافیت، حلقه مفقوده عدالت در مدیریت منابع کشور است؟؟
موضوع: تحلیل رتبه پایین ایران در شاخص شفافیت جهانی
مصاحبه اختصاصی موجنو نیوزبا علی محمدی دبیر کانون انجمنهای صنفی ،کارگری اساتید حق التدریس دانشگاهها وموسسات آموزش عالی سراسر کشور
خبرنگارموج نو نیوز : با سلام و وقت بخیر. در گزارشهای بینالمللی منتشر شده در سال ۲۰۲۵ که نشان میدهد ایران در رتبههای بسیار پایین جهان از نظر «شفافیت» قرار گرفته است. به زبان خیلی ساده، یعنی مردم احساس میکنند فساد و سوءاستفاده از اموال عمومی، از کنترل خارج شده است. از نگاه شما به عنوان فعال حقوق شهروندی و صنفی و کارگری، واقعیت ماجرا چیست؟
پاسخ: سلام، وقت بخیر. راستش را بخواهید، این رتبههای پایین فقط یک عدد و رقم نیستند؛ اینها نشاندهنده یک واقعیت تلخ هستند. وقتی میگوییم شفافیت پایین است، یعنی آن پولهایی که قرار است خرج رفاه جامعه و زیرساختهای کشور شود، در مسیر رسیدن به مقصد، مفقود میشوند. مردم حس میکنند قانون به درستی اجرا نمیشود و این دقیقاً همان چیزی است که باعث بیاعتمادی شده است. اما سوال اصلی این نیست که رتبه ما چند است؛ سوال اصلی این است که چرا ما در حال عقبگرد هستیم؟
خبرنگار : دقیقاً همین سوال را میخواستم بپرسم. چرا با وجود همه این هشدارها، ما همچنان در مسیر فساد بیشتر پیش میرویم؟ چه چیزی باعث شده این وضعیت عادی شود؟
پاسخ : من فکر میکنم اگر بخواهیم بدون پیچیدگی موضوع را باز کنیم، سه دلیل اصلی وجود دارد.
اولین دلیل، «یکی شدن قدرت و پول» است. تصور کنید در یک مسابقه فوتبال، داور همزمان بازیکنِ یکی از تیمها باشد! آیا میتوان انتظار داشت که بازی عادلانه پیش برود؟ در کشور ما هم همین است. وقتی کسانی که قدرت تصمیمگیری دارند، خودشان در بخشهای مختلف اقتصاد هم صاحب نفع باشند، «رانت» و «پارتیبازی» به یک قانون نانوشته تبدیل میشود. در این شرایط، کسی که با قانون کار میکند کنار گذاشته میشود و کسی که بلد است از قوانین سوءاستفاده کند، بالا میآید.
خبرنگار : این یعنی فرصتهای اقتصادی به جای اینکه به دست افراد توانمند برسد، در اختیار گروههای خاص قرار میگیرد. اما دلیل دوم چیست؟
پاسخ: دلیل دوم مربوط به «هزینه کمِ جرم» است. در یک جامعه سالم، اگر کسی از اموال مردم سرقت کند یا اختلاس کند، باید بلافاصله و با شدت تمام مجازات شود تا دیگر کسی جرأت نکند. اما وقتی روند رسیدگی به پروندهها سالها طول میکشد، یا وقتی نفوذ و رابطه باعث میشود مقصران از زیر بار مسئولیت فرار کنند، یک پیام غلط به جامعه میرسد. پیام این است که: «اگر فساد کنی، سودش بیشتر از ضررش است!» و این یعنی فساد تبدیل به یک تجارت پرسود شده است.
خبرنگار : پس یعنی نبودِ مجازاتِ سریع و عادلانه، راه را برای فساد بیشتر باز میکند. اما دلیل سوم را چه میدانید؟
پاسخ: دلیل سوم، «تاریکی در مدیریت منابع ملی» است. بسیاری از منابع بزرگ کشور، مثل صندوقهای تامین اجتماعی یا بودجههای عمرانی ، آبادانی و…. مثل یک «جعبه سیاه» عمل میکنند. یعنی ما نمیدانیم دقیقاً در مدیریت مالی آنها چه میگذرد، چه کسی چقدر میگیرد و پولها دقیقاً کجا خرج میشود. وقتی شفافیت نباشد، یعنی تاریکی است؛ و در تاریکی، دستهای رباخوار و سوءاستفادهگر خیلی راحت و بدون اینکه کسی ببیند، به دنبال پول میگردند.
خبرنگار : جناب محمدی، با توجه به تخصص شما در مدیریت مالی و حقوق، راه حل چیست؟ آیا راه بازگشتی وجود دارد؟
پاسخ: بله، راه حل وجود دارد اما نیاز به شجاعت دارد. باید بدانیم که فساد، فقط تقصیر یک فرد بد نیست؛ فساد نتیجهی یک «سیستم آسیبدیده» است. راه حل این است که همه چیز شفاف شود؛ یعنی مدیریت منابع ملی از حالت پنهان خارج شود. قانون باید برای همه، از بالاترین مقام تا پایینترین سطح، یکسان اجرا شود. و در نهایت، هر کسی که از اموال عمومی استفاده میکند، باید بتواند در برابر مردم پاسخگو باشد. تا زمانی که پاسخگویی نباشد، اصلاحات فقط روی کاغذ باقی میماند.
محمدرضا محمدی ( یاشار )خبرنگار موجنونیوز: از توضیحات دقیق و شفاف شما بسیار سپاسگزاریم.
