هوش مصنوعی و کاربردآن در ورزش

هوش مصنوعی و کاربردآن در ورزش

زمان انتشار : 2022/08/12 - 19:59

هوش مصنوعی بعنوان یکی از جدیدترین دستاوردهای فناورانه بشر در قرن بیست و یکم، توانسته با ابزارها و  کاربردهای متنوع خود نقش بسیار پررنگی در توسعه‌ی ابعاد مختلف زندگی بشر ایفا نماید. از بهبود کیفی در صنایع و آموزش و‌پزشکی گرفته تا حل مسائل بسیار پیچیده علمی همگی بخشی از توانمندی‌های هوش مصنوعی به شمار می‌آیند.
در این مصاحبه تلفنی قصد داریم تا  شما را با گوشه‌ای از کاربردهای Artificial Intelligence (Ai) در ورزش  آشنا کنیم.
محمد برادران ، دکترای تخصصی فناوری اطلاعات، پژوهشگر، مشاور و مدرس دانشگاه در حوزه هوش مصنوعی و علوم داده ، عضو کمیسیون های هوش مصنوعی ورئیس گروه آمار و اطلاعات امور استانها وزارت ورزش و جوانان
درود بر شما ضمن سپاس از وقتی که در اختیار ما قرار دادید
ـ در ابتدا درباره هوش مصنوعی برایمان توضیحاتی بفرمایید :
هوش مصنوعی بعنوان یک فناوری نوین در حال تحول، مزایای گوناگون فراوانی برای صاحبان و توسعه دهندگان آن ایجاد و چشم انداز وسیعی از توسعه ی همه جانبه در آینده را ترسیم کرده است. این فناوری پتانسیل آن را دارد که با متحول کردن ابعاد مختلف زندگی بشر نظیر: سبک زندگی، ماهیت کارها و مشاغل، عمق و ابعاد یادگیری، اکتشافات، توسعه علوم مختلف و… انقلابی را در جهان آینده ایجاد نماید. با توسعه و بکارگیری این دانش، اولویت های زندگی بشر دستخوش تغییرات شگرفی خواهد شد و به تبع آن نگرش جوامع انسانی به اموری همچون؛ رفاه اجتماعی، سلامت، رشد و توسعه ی فرهنگی و علمی، امنیت و … تحت الشعاع قرار خواهد گرفت. بی شک ورزش بعنوان یکی از ابعاد بسیار مهم زندگی بشر از این تغییر عمیق بی نصیب نمانده و شاهد تحول عظیمی در آن خواهیم بود.
ـ هوش مصنوعی چه کاربردی در ورزش دارد؟
همانطور که قبلا بیان شد، ورزش بعنوان یکی از عناصر مهم و تاثیرگذار در حوزه سلامت عمومی و همچنین بعنوان یکی از پارامترهای موثر در کسب موقعیت های برتر عرصه های اقتصادی، سیاسی و.. برای کشورها در حوزه ورزش های قهرمانی، پتانسیل تأثیرپذیری عمیقی از انقلاب هوش مصنوعی را داراست. انقلابی که با بکارگیری هوش مصنوعی و علوم زیر شاخه آن نظیر یادگیری عمیق، پردازش تصویر و… عامل تحولی عظیم در روش ها و نتایج با استفاده از تحلیل داده های مسابقات ورزشی، تحلیل و ارزیابی بدنی ورزشکاران، پیشبینی ها و بهینه سازی کیفی خواهد بود.
ـ مربیان چطور می توانند از هوش مصنوعی استفاده کنند؟
بدیهی است مربیان رشته های ورزشی یکی از ارکان اساسی دارای نقش تعیین کننده با ضریب اثرگذاری بالا در موفقیت یا عدم موفقیت تیم های ورزشی و ورزشکاران هستند. با توسعه علمی و تخصصی شدن دانش مربیگری در سالهای اخیر، مربیان ورزشی می بایست علاوه بر داشتن دانش به روز و تخصص کافی در حوزه ی مربیگری خود، قدرت تحلیل بازیکنان، سبک بازی، توانمندی، نقاط ضعف و قوت و … رقبا و نیز بازیکنان خود را داشته تا بر اساس تحلیل های دقیق و اطلاعات حاصله از آنالیز داده ها، ظرفیت و پتانسیل آنان را کشف نموده و بر مبنای نتایج حاصله بتوانند نقش و وظیفه ی هریک از بازیکنان را در جهت ایجاد مزیت های تکنیک فردی و تاکتیک تیمی در مسابقه تعیین نمایند. هوش مصنوعی می تواند به اتکا به قدرت تحلیل فوق العاده بالا و دقت و سرعت در کشف روابط پنهان میان داده های موجود، بعنوان یک دستیار سریع، دقیق و خستگی ناپذیر در کنار مربیان به ایفای نقش پرداخته و اثربخشی و کارایی تیمی را تا حد بسیار بالایی افزایش دهد.

ـ آیا ورزشکاران هم می توانند از این ظرفیت بهره برداری کنند؟
پس از مربی، مهمترین عامل تاثیرگذار در موفقیت یا عدم موفقیت یک تیم ورزشی، ورزشکاران هستند. ورزشکاران در هر رشته ورزشی، با تمرین و تقویت فردی در سه بُعد، نقش خود را ایفا می کنند؛ یکی آمادگی جسمانی و توانایی های فیزیکی که نشآت گرفته از تمرینات و بدنسازی دقیق و علمی است. دوم تکنیک فردی که نشات گرفته از آموزش های مدرن و به روز، تمرینات تخصصی فردی و ضریب هوشی بازیکن است. سوم اجرای تاکتیک های مربی در حین مسابقه که بر اساس دانش و شناخت مربی از حریف مقابل و بر مبنای توانمندی های فردی و تیمی بازیکنانش طراحی می شود. پر واضح است که دریافت و انتقال هر کدام از مفاهیم، تمرینات و برنامه های فوق مستلزم دانش، توانایی، تخصص و نیازمند ابزار ویژه و کاربردی ست. هوش مصنوعی می تواند در تمامی موارد فوق با استفاده از ابزار دقیق و هوشمند اندازه گیری، مطابقت، برنامه ریزی، مقایسه به جمع آوری اطلاعات ورزشکار پرداخته و سپس با استفاده از روش ها و متدهای مدرن علمی و با به کارگیری ابزارهایی مانند شبیه سازی، پردازش تصویر و… به تحلیل داده های حاصله پرداخته و با ارائه تحلیل علمی ورزشکار را در جهت بهبود کمی و کیفی عملکرد یاری نماید.
ـ درست است که هوش مصنوعی در اقتصاد ورزش هم کارایی بالایی دارد؟
با توجه به پتانسیل بالای ورزش بویژه رشته های ورزشی جذاب در سطح دنیا در حوزه جذب مخاطب، بحث اقتصاد و درآمدزایی آن همواره مورد توجه بخش خصوصی و دولتی بوده است. چنانچه شاهد هستیم در سراسر دنیا از مباحثی مانند تبلیغات، فروش حق پخش و استفاده از بازیکنان بعنوان عناصر تبلیغاتی، اسپانسرینگ و… مسابقات ورزشی و رویدادهای بین المللی ورزشی همه ساله میلیاردها دلار درآمد خالص روانه ی جیب سرمایه گذاران این حوزه می کند. همانطور که پیشتر بیان شد با ظهور هوش مصنوعی، بسیاری از فرآیندها و روش ها در ابعاد مختلف زندگی بشر تغییر می کند و بر همین اساس ورزش و درآمدزایی از آن نیز ازین تغییر بی نصیب نخواهد ماند. با حضور هوش مصنوعی در ورزش؛ تبلیغات محیطی، حق پخش زنده، تبلیغات بازیکنان بطرز خارق العاده ای تحت تاثیر قرار گرفته و بر همین مبنا ابزارهای مدرن و جدید جای روش ها و وسایل قدیمی را خواهند گرفت. چرخه ی تولید و کاربرد دگرگون شده و بر همین اساس شرکت ها و مجموعه های اقتصادی با روش ها و متدهای جدید به ایفای نقش در اقتصاد ورزش خواهند پرداخت.
ـ در حال حاضر در جهان از هوش مصنوعی چطور برای ورزش استفاده می شود؟
کشورهای توسعه یافته و پیشتاز در حوزه ی علم و فناوری از حدود سال ۲۰۰۵ میلادی به اهمیت و نقش موثر هوش مصنوعی در ورزش پی برده و تلاش زیادی برای توسعه ی این فناوری بکار گرفتند. بدیهی است برنامه ریزی، تجهیز و توسعه ی این دانش و فراهم کردن زمین های کاربرد آن در ابعاد مختلف ورزش، مستلزم سرمایه گذاری مادی و علمی فراوان می باشد. براساس گزارش MarketsAndMarkets، با توجه به نقش گسترده و عمیق هوش مصنوعی در ورزش، بنرخ رشد فناوری مرتبط با این بخش که در سال ۲۰۱۸ ارزشی معادل ۸٫۹ میلیارد دلاری داشت، طبق پیشبینی های انجام گرفته تا سال ۲۰۲۴ با نرخ رشد ترکیبی(CAGR) سالانه ۶۳/۲۰ درصد به عددی معادل ۳۱٫۱ میلیارد دلار برسد. از جمله دلایل بالقوه این پیشرفت شدید از نظر محققان، تاثیر عمیق هوش مصنوعی در مشارکت عمومی، افزایش تقاضا برای تصمیم گیری و همچنین رشد کمی و کیفی رویدادهای ورزشی را شناسایی کردند. این عوامل باعث می شود شرکت های ورزشی مبالغ فزاینده ای را در پیاده سازی هوش مصنوعی، تجزیه و تحلیل داده ها و مشاوره یادگیری ماشین سرمایه گذاری کنند.
ـ و این وضعیت را در ایران چگونه می بینید؟
اگرچه در سال های اخیر فعالیت ها و پژوهش های سطحی در خصوص بکارگیری هوش مصنوعی در ابعاد مختلف بویژه در حوزه ی ورزش انجام گرفته، اما هنوز راه بسیار طولانی تا رسیدن به حداقل ها و استاندارد های جهانی وجود دارد. خوشبختانه در سخنان اخیر مقام معظم رهبری در جمع نخبگان (که نشان از درایت و آینده نگری ایشان دارد) ضمن اشاره به اهمیت تلاش مضاعف برای رشد و توسعه ی استفاده از دانش و فناوری های به روز بویژه هوش مصنوعی، چشم انداز جدیدی را برای جبران گذشته و رشد همه جانبه در حوزه های مختلف فناوری و هوش مصنوعی ترسیم نمودند.
ـ پس در مقایسه وضعیت جهانی با ایران اختلاف زیادی وجود دارد؟
براساس جدیدترین بررسی های انجام گرفته از وضعیت تولیدات علمی در حوزه هوش مصنوعی ایران و جهان توسط مرکز نوآوری و توسعه هوش مصنوعی پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۰ میلادی ۳۵۴ هزار و ۴۴۳ مدرک علمی در جهان در حوزه هوش مصنوعی منتشر شده که سهم ایران از این تعداد فقط ۴ هزار و ۵۴۲ مدرک علمی است. با نگاهی ساده و گذرا به داده های موجود و بررسی سهم هریک از کشورهای دنیا در حوزه ی هوش مصنوعی، می توان به جایگاه کشورمان در حوزه هوش مصنوعی و ابعاد علمی، پژوهشی و کاربردی آن از جمله ورزش پی برد.
ـ به عنوان یک کارشناس چه راهکاری دارید؟
با توجه به موارد بیان شده می توان چنین نتیجه گیری نمود که مهمترین و اثرگذار ترین راهکار در توسعه ی فناوری هوش مصنوعی در کشور با استفاده از پژوهش و تولید علم، تهیه و تدوین “طرح ملی تحقیق و توسعه هوش مصنوعی” می باشد. این طرح شامل مجموعه ای از اهداف، برنامه ها، راهکارها و منابع بوده که در قالب زمانبندی مطلوب در جهت انجام پژوهش های مربوطه، چشم اندازی را برای آینده هوش مصنوعی در کشور ایجاد می کند. یکی از مهمترین بخش های این طرح، استفاده از ظرفیت نخبگان، متخصصان و دانشگاهیان بعنوان مراکز تولید علم در این حوزه می باشد. بخش دیگری ازین طرح شامل استفاده از منابع دانشی تجربه شده توسط کشورهای پیشتاز در این حوزه بوده که می تواند زمان دستیابی به اهداف ترسیم شده در چشم انداز را تا حد قابل قبولی کاهش دهد. در این راستا دستگاههای مختلف کشور نظیر مجلس شورای اسلامی بعنوان قانونگذار، دولت بعنوان مجری و قوه قضائیه بعنوان دستگاه نظارتی و همچنین دستگاههای اجرایی مرتبط با این حوزه نقش بسیار مهم و حیاتی دارند. برای پیاده سازی، اجراء و بهره برداری ازین طرح می بایست تمام دستگاههای ذیربط با همکاری و تعامل چند سویه از تصویب قوانین گرفته تا تامین بودجه مورد نیاز، از ایجاد بسترها و زمینه های اجرایی گرفته تا بکارگیری پتانسیل های میان دستگاهی مشارکت داشته باشند. در این طرح راهبردهای ۷گانه ای ترسیم گردیده که خلاصه ی آنها بشرح زیر می باشد:
راهبرد اول: زمینه سازی برای سرمایه گذاری بلند مدت در تحقیقات هوش مصنوعی و اولویت دهی این فناوری
راهبرد دوم: توسعه ی روش های اثربخش برای تعامل و همکاری بین انسان و هوش مصنوعی
راهبرد سوم: درک و تبیین تاثیرات اخلاقی، قانونی و اجتماعی هوش مصنوعی
راهبرد چهارم: اطمینان از ایمنی و امنیت سیستم های مبتنی بر هوش مصنوعی
راهبرد پنجم: توسعه بسترهای داده عمومی و تخصصی، ایجاد فضاهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی
راهبرد ششم: ارزیابی و اندازه گیری فناوری های مرتبط با هوش مصنوعی از طریق وضع استانداردها، قوانین و معیاردهی ها
راهبرد هفتم: درک بهتر نیازهای فعالان حوزه ی هوش مصنوعی چراکه هرگونه تحقیق، توسعه و پیشرفت در حوزه ی مذکور، نیازمند بهره گیری از جامعه ی پژوهشگران، محققان و دانشگاهیان این حوزه است.
محمدرضا محمدی ( یاشار :
مترجم وخبر نگار ورزشی موج نو

پاسخ دادن

نکات : آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند. *

*

2 × پنج =